Strona główna | Prawo monografie | Wykładnia orientacyjna. Teorie wykładni prawa i teoria orientacyjnego badania wykładni operatywnej
Wykładnia orientacyjna. Teorie wykładni prawa i teoria orientacyjnego badania wykładni operatywnej
Autor: Artur Kotowski
Wydawca: Difin
ISBN: 978-83-8085-715-5
Data wydania: 2018
Liczba stron: 544/B5
Oprawa: miękka
Cena: 110,00 zł 99,00 zł
Dostępność: 24 godziny

Poleć znajomemu

Do schowka

Prezentowana monografia to studium metodologicznych badań nad wykładnią dokonywaną przez sądowe organy stosowania prawa. Wykładnia orientacyjna jest traktowana przez autora zarówno jako domniemana cecha interpretatora, przeprowadzającego ją w ramach procesów stosowania prawa, jak i paradygmat badawczy, na którym bazuje prezentowana koncepcja analizy wykładni operatywnej. Podstawowym spostrzeżeniem autora jest intuicyjnie podzielana przez prawników teza, że interpretatorzy dokonujący wykładni operatywnej czynią to w inny sposób niż w ramach jej odmiany doktrynalnej i że tym, co w pierwszej kolejności charakteryzuje ów proces, jest osoba interpretatora, a przede wszystkim uwarunkowania, w których przychodzi mu podejmować decyzję interpretacyjną.

Spis treści:

Wprowadzenie

Część I. Zarys teorii wykładni prawa (retoryka wiedzy zastanej)

1. Pojęcie wykładni prawa

1.1. Wstęp
1.2. Rozumienie pojęcia „teoria wykładni prawa”
1.3. Teoria wykładni prawa a teoria prawa
1.4. Wykładnia in abstracto i ad casum
1.5. Szerokie a wąskie rozumienie pojęcia „wykładni prawa”
1.5.a. Wykładnia prawa jako ustalanie jego znaczenia
1.5.b. Intensjonalność a ekstensjonalność wykładni w kontekście uprawnień interpretatora
1.5.c. Definiowanie pojęcia „wykładni prawa” w kontekście uwarunkowań kognitywnych
1.6. Wykładnia prawa jako rozumienie tekstu prawnego
1.6.a. Lingwistyczna koncepcja normy prawnej a „rozumienie” prawa
1.6.b. Rozumienie prawa jako etapy translacji językowej

2. Teorie a filozofie wykładni prawa

2.1. Opisowe a normatywne teorie wykładni prawa
2.2. Typy teorii: deskryptywne, eksplanacyjne i ewaluacyjne
2.3. Teoria normatywna wykładni jako teoria ewaluacyjna (oceniająca)
2.4. Dyrektywne (normatywne) teorie wykładni prawa jako filozofie interpretacji
2.5. Nielingwistyczna koncepcja normy prawnej a filozofia interpretacji
2.6. Polityczność wykładni prawa
2.7. Kierunki filozofii wykładni w kontekście jej polityczności
2.7.a. Formalizm (tekstualizm)
2.7.b. Intencjonalizm
2.7.c. Filozofia wykładni jako „celu”
2.7.d. Polityczność „celu” w teorii wykładni a jej praktyce
2.7.e. Poziom oceny polityczności wykładni
2.7.f. Filozofia „celu” wykładni a forma ustroju państwowego
2.8. Filozofie: aktywizmu i pasywizmu interpretacyjnego
2.8.a. Aktywizm i pasywizm interpretacyjny a wstrzemięźliwość i aktywizm rozstrzygnięcia
2.8.b. Cechy aktywizmu interpretacyjnego

3. Uwagi o historycznej ewolucji wykładni prawa i jej teorii – zarys problemu

3.1. Rola analizy historycznej w rozumieniu pojęcia wykładni prawa
3.2. Hermeneutyka w kształtowaniu się pojęcia wykładni prawa
3.3. Rola tradycji romanistycznej w kontekście wykładni prawa
3.4. Znaczenie kodyfikacji justyniańskiej w rozwoju wykładni prawa
3.5. „Kreacyjność” wykładni w dobie średniowiecznej recepcji prawa rzymskiego
3.6. Wykładnia prawa w świetle poglądów teoretyków monarchii absolutnej
3.7. Rola sądownictwa w Europie w kontekście rozwoju koncepcji wykładni prawa
3.8. Problem sądowego „prawotwórstwa” (wykładnia kreacyjna a contra legem).
3.9. XIX-wieczna geneza teorii wykładni prawa
3.10. Początki współczesnej refleksji nad egzegezą prawniczą
3.11. Demokracja deliberatywna a kształtowanie się prawniczej praktyki interpretacyjnej
3.12. Rozwój polskiej teorii egzegezy prawniczej
3.12.a. Okres przedwojenny
3.12.b. Okres powojenny
3.12.c. Współczesne kierunki badań

4. Podziały wykładni prawa

4.1. Możliwe kryteria dyferencji
4.2. Rodzaje wykładni prawa
4.2.a. Moc wiążąca wykładni
4.2.b. Rodzaj podmiotu dokonującego wykładni
4.2.c. Rezultat wykładni
4.2.d. Rodzaj przyjmowanej perspektywy co do wykładni prawa
4.3. Podziały teorii wykładni prawa
4.3.a. Narracje o wykładni: humanistyczna, derywacyjna, klaryfikacyjna i analityczna, hermeneutyczna, argumentacyjna
4.3.b. Teorie wykładni opisowe i normatywne a statyczne i dynamiczne (subiektywne i obiektywne)
4.3.c. Teorie wykładni redukcjonistyczne albo podmiotowe względem osoby interpretatora
4.3.d. Teorie wykładni określające zakres wolności w podejmowaniu działań interpretacyjnych
4.3.e. Teorie wykładni autorytarne a demokratyczne
4.3.f. Teorie wykładni opresywne i wolnościowe (responsywne)
4.3.g. Teorie wykładni rozróżniane ze względu na stopień adaptatywności w praktyce prawniczej
4.3.h. Teorie wykładni uniwersalne i operatywne    
4.3.i. Teorie wykładni walidacyjne i nie-walidacyjne
4.3.j. Teorie wykładni uwzględniające osobę prawodawcy
4.3.k. Teorie wykładni intensjonalne i ekstensjonalne
4.4. Dalsza analiza problemów metodologicznych w zakresie konstruowania podziałów teorii wykładni
    
5. Wykładnia sensu stricto, sensu largo, largissimo sensu

5.1. Wykładnia sensu stricto (klaryfikacyjna)
5.2. Wykładnia sensu largo (derywacyjna)
5.3. Wykładnia largissimo sensu (humanistyczna)

6. Etapy wykładni prawa: predeterminacja, determinacja i naddeterminacja znaczenia

6.1. Pojęcie etapów wykładni prawa
6.2. Predeterminacja wykładni (predeterminacje egzegety)
6.3. Determinacja wykładni (sytuacja decyzyjna)
6.4. Naddeterminacja wykładni (ideologizacja sytuacji decyzyjnej)

7. Przegląd wybranych, polskich teorii wykładni prawa

7.1. Teorie przedwojenne
7.1.a. Socjologiczna teoria wykładni Sawy Frydmana
7.1.b. Tradycyjna teoria wykładni Eugeniusza Waśkowskiego
7.2. Teorie powojenne
7.2.a. Teoria semantyczna (klaryfikacyjna): intensjonalna i ekstensjonalna
7.2.b. Teoria derywacyjna
7.2.c. Teoria derywacyjno-walidacyjna
7.2.d. Teorie: komputacyjna, poziomowa, humanistyczna

Część II. Metateoria wykładni orientacyjnej (teorii orientacyjnego badania wykładni operatywnej – retoryka rekonstruowania)

1. Pojęcie teorii orientacyjnej (teorii orientacyjności)

1.1.  Retoryka rekonstruowania na tle retoryki wiedzy zastanej i pojęcie orientacyjności
1.2. Metateoria jako rekonstrukcja wiedzy zastanej
1.3. Poziomy twierdzeń metateoretycznych i paradygmaty: orientacyjności i poszukiwania dominującej heurezy interpretacyjnej

2. Podstawy metateorii wykładni orientacyjnej (teorii orientacyjności wykładni prawa)

2.1. Zakres przedmioty teorii
2.2. Szczegółowa adaptacja pojęcia orientacyjności wykładni
2.3. O niektórych właściwościach empirycznego badania wykładni operatywnej

3. Zmienne i ich operacjonalizacja

3.1. Zmienne w teorii orientacyjnej i ich pomiar
3.2. Hipotezy badawcze. Dobór próby

4. Hipotezy badawcze i operacjonalizacja zmiennych w teorii orientacyjnej wykładni operatywnej typu sądowego

4.1. Cel i przedmiot analizy
4.2. Hipoteza badawcza
4.3. Zmienne niezależne (wyjaśniające) i ich operacjonalizacja
4.3.a. Przyjmowany model stosowania prawa
4.3.b. Powołanie się na bezpośrednie rozumienie
4.3.c. Odwołanie do paradygmatu wykładni
4.3.d. Powoływane metody wykładni
4.3.e. Powołanie rekonstrukcji operatywnych
4.3.f. Powołanie rekonstrukcji nie-operatywnych
4.3.g. Powołanie rekonstrukcji nie-operatywnych: wzorców wykładni na poziomie ogólno-prawnym
4.3.h. Powołanie rekonstrukcji nie-operatywnych: wzorców wykładni na poziomie gałęzi prawa
4.3.i. Odwołanie do subiektywizmu (woli ustawodawcy)
4.3.j. Odwołanie do obiektywizmu (samodzielności komunikacyjnej aktu normatywnego)
4.3.k. Odwołanie do ocen w przedmiocie interpretacji (autorefleksyjność)
4.3.l. Wzór rozumowań interpretacyjnych
4.3.ł. Odwołanie do teorii wykładni
4.3.m. Zastosowane heurystyki interpretacyjne
4.3.n. Powołane źródła z zakresu teorii wykładni prawa
4.3.o. Odwołanie do wykładni jako koncepcji realizacji władzy
4.3.p. Bezpośrednie odwołanie do Konstytucji
4.3.r. [Pragmatyka] Charakter konstrukcji semantyki
4.3.s. [Pragmatyka] Posługiwanie się znaczeniem w myśl semantyki czystej
4.3.t. Wykładnia przeprowadzona w typie (wg. koncepcji S.Frydmana)
4.3.u. Interpretacja historyczna
4.3.w. Przedmiot wykładni (przepis a norma prawna)
4.3.x. Wnioskowania prawnicze
4.3.y. Odwołanie do źródeł prawa „unijnego” lub międzynarodowego
4.3.z. Przełamanie znaczenia językowego
4.3.ź. Typ kontroli odwoławczej

Zakończenie

Wykaz literatury powołanej

Wykaz skrótów

Artur Kotowski

doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Teorii Państwa i Prawa w Europejskiej Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Warszawie, od 2009r. zatrudniony w Sądzie Najwyższym RP, w Izbie Karnej, wpisany na listę Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. Autor publikacji z zakresu teorii prawa oraz prawa karnego.


 Wstecz
Copyright Difin Spółka Akcyjna | Design: Edit | Wykonanie: Net-Line