Strona główna | Politologia, socjologia | Etyka dziennikarska i dziennikarstwa
Etyka dziennikarska i dziennikarstwa
Autor: Jan Pleszczyński
Wydawca: Difin
ISBN: 978-83-7930-504-9
Data wydania: 2015
Liczba stron: 286/B5
Oprawa: miękka
Cena: 55,00 zł 49,50 zł
Dostępność: 24 godziny

Poleć znajomemu

Do schowka

Od Autora:

Książkę adresuję głównie do studentów dziennikarstwa, ale nie tylko. Mam nadzieję, że poszerzy ona horyzonty intelektualne i profesjonalne także młodych praktyków dziennikarstwa, którzy już studia ukończyli; przynajmniej tych, którzy nie traktują dziennikarstwa jako zwykłej pracy ani nie trafili do mediów tylko na krótko – z chwilowego braku innych możliwości i pomysłów na życie.

W książce kładę mocny nacisk na filozofię – etyka jest przecież filozofią – ale raczej wskazuję problemy niż jedynie słuszne rozwiązania. Mam nadzieję, że po lekturze każdy choć na moment się zawaha, zanim z niewzruszonym przekonaniem o własnej racji i wyższości moralnej wypowie jakieś twarde potępienie. Sam też staram się nie moralizować i nie pouczać. przez wiele lat pracowałem etatowo w mediach i wiem, jak denerwujące potrafią być uwagi ludzi z zewnątrz, spoza środowiska, którzy nie znają wcale, albo słabo i na dodatek nie z własnego doświadczenia, realiów profesji dziennikarskiej.

Filozoficznym charakterem książki usprawiedliwiam jej nieco eseistyczną formę; nie chciałem zresztą pisać typowego (czyli zwykle nudnego) podręcznika przygotowującego do jakiegoś testowego, sprawdzającego wiedzę, a nie myślenie, egzaminu zdawanego na zasadzie „trzech zet”: zakuć, zdać, zapomnieć. Zależy mi na tym, by czytelnik był aktywny, a więc także protestował, nie zgadzał się, polemizował – by potem potrafił podejmować samodzielne decyzje na własną, a nie czyjąś odpowiedzialność.

 

Spis treści:

Wprowadzenie

Rozdział I. Regulatory życia społecznego  

Prawo, obyczaj, etyka   
Procedury zamiast etyki  
Technika – czwarty regulator  
Etyka – moralność – epistemologia   
Podsumowanie  

Rozdział II. Etyka profesjonalna i stosowana  

Zawody, profesje, dziedziny  
Etyka dziennikarska – definicje cząstkowe   
Kodeksy versus dylematy  
Etyka mediów  
Etyka i postmodernizm  
Postawy wobec etyk i dziennikarskiej  
Warsztat. Warunek sine qua non etyki w dziennikarstwie  
Epistemologia – wrażliwe miejsce etyki  
Podsumowanie  

Rozdział III. Etos i etyka. Przywileje, wartości i powinności  

Od etosu do etyki zawodowej  
Erozja etosu i zanik profesji  
Metoda Sokratesa i mądrość Sofistów   
Etos: kultura, natura i geny
Kultura newsroomu  
Aksjologia i wartości    
Deontologia i sądy powinnościowe  
Przestrzeń aksjologiczna i moralna ślepota  
Podsumowanie  

Rozdział IV. Media, dziennikarstwo i dziennikarze

Galimatias znaczeń  
Niewspółmierność medialna  
Media i dziennikarstwo deontologiczne i teleologiczne  
Media jako środowisko wiedzy i druga ścieżka edukacji  
Media jako władza – czwarta i pierwsza  
Media jako biznes i instytucja zaufania publicznego  
Problem licencji dziennikarskich i dumbing down   
A-etyczność. Tabloidy i tabloidyzacja   
Dziennikarskie elity, fachowcy, meteory i lumpendziennikarze  
Podsumowanie  

Rozdział V. Media i społeczeństwo  

Niezależność i obowiązki dziennikarzy   
Pułapki zdrowego rozsądku   
Sztuka bycia wśród ludzi  
Wspólnota i społeczeństwo. Współpraca, dialog i walka
Kłopoty z dobrem wspólnym  
Dziennikarstwo a opinia publiczna   
Ombudsmani – rzecznicy dialogu
Podsumowanie  

Rozdział VI. Dziennikarstwo i normatywność

Etyka hetero- i autonomiczna – niewspółmierne perspektywy
Opis i ocena
Normy etyki dziennikarskiej   
Rada Etyki Mediów i Karta etyczna mediów  
Kłopot y z normami
Krytyka kodeksów dziennikarskich  
Normy idealne i okazjonalne
Etyka a prawo   
Normy – etyczne minimum  
Kwadrat Pottera – wymagająca procedura  
Podsumowanie  

Rozdział VII. Charakter i odpowiedzialność

Kryzys epistemologiczny w etyce dziennikarskiej  
Etyka cnót – stawanie się człowiekiem  
Cnoty w sieci  
Kłopoty z cnotami  
Dylematy etyczne i konflikt wartości  
Konflikt interesów  
Cnoty deontologicznego dziennikarstwa   
Media i dziennikarstwo „tożsamościowe”  
Autorytety – wzorce osobowe  
Paradygmat drugiej osoby   
Działanie i jego konsekwencje   
Moc a odpowiedzialność
Dwa rodzaje odpowiedzialności   
Wolność i odpowiedzialność  
Podsumowanie   

Rozdział VIII. Wiedza i przekonania  

Dziennikarstwo i nauka   
Etyka przekonań, zasada oczywistości i ideały epistemiczne   
Paradoks Łysego Sponsora  
Too much information
Intencje i zasada rzetelności  
Informacja, wiedza i wiarygodność  
Obrazy, kreacje, fakty medialne, pseudoinformacje, wirusy i kaczki
Fakty, oceny, interpretacje
Podsumowanie  

Rozdział IX. Prawda  

Prawda – fałsz – złudzenia  
Co to jest prawda?
Punkty widzenia. Obiektywność, bezstronność, stronniczość  
Cnoty prawdy i intencja prawdy  
Gdy prawda zniewala   
Standardy prawdy dziennikarskiej
Podsumowanie

Rozdział X. Dobre dziennikarstwo  

Jakość – dobro zawężone  
Znaczenia i sensy dobra  
Minimum etyczne   
Podsumowanie

Rozdział XI. Dopowiedzenia i przykłady z praktyki

Bezstronność i stronniczość  
Charakter, dumbing down i supererogacja  
Charakter i Łysy Sponsor  
Etyka publiczności  
Forma. Zaproszenie do hejterstwa
Internet i anonimowość (1)  
Internet i anonimowość (2)  
Konflikt interesów  
Kryptoreklama  
Mistyfikacja  
Moc mediów
Obraz – egzamin z człowieczeństwa
Odwaga  
Off the record i embargo  
Poprawność polityczna  
Prawda i weredyzm  
Prowokacja dziennikarska

Zakończenie  

Prace cytowane i przywoływane

Indeks nazwisk
 

Jan Pleszczyński

adiunkt w Zakładzie Komunikacji Społecznej Wydziału Politologii UMCS, dziennikarz i publicysta. Absolwent biologii (UMCS), doktor filozofii (KUL). W 2014 r. habilitował się w dziedzinie nauk społecznych na podstawie pracy „Epistemologia komunikacji medialnej”, wyróżnionej przez rektora UW na VII Targach Książki Akademickiej i Naukowej w Warszawie. W 2007 r. opublikował w „Difinie” „Etykę dziennikarską”. W latach 1990–2003 dziennikarz „Gazety Wyborczej Lublin”. Publikował m.in. w RWE, BBC, „Tygodniku Powszechnym”, „Tygodniku Solidarność”, „Rzeczpospolitej”. Obecnie współpracuje z różnymi mediami jako freelancer.

prof. dr hab. Tomasz Goban-Klas:

Aktualna, potrzebna i mądra książka „Etyka dziennikarska i dziennikarstwa” powinna stać się obowiązkową lekturą dla wszystkich dziennikarzy i ich naczelnych. Skorzystają z niej wiele praktycy public relations, politycy, a nade wszystko codzienni użytkownicy mediów, czyli my – obywatele.

Poszczególne tematy wskazane w rozdziałach powinny być nie tylko przedmiotem obowiązkowym na kierunkach dziennikarskich, ale i humanistyczno-społecznych, w tym zwłaszcza na politologii, w naukach o mediach, naukach o poznaniu i komunikacji społecznej itd.


red. Maciej Wierzyński:

Jaka jest rola społeczna mediów i dziennikarstwa? Mają informować czy zabawiać? Jak określić interes publiczny? Gdzie przebiega granica prywatności polityków? Pytań takich jest bez liku i książka Jana Pleszczyńskiego śmiało je podejmuje; rzadziej daje jednoznaczne odpowiedzi. Autor raczej zachęca do dyskusji niż rozstrzyga.

Książka „Etyka dziennikarska i dziennikarstwa” jest rzadkim wydarzeniem na polskim rynku wydawniczym. To nie jest w Polsce temat popularny. W kryzysie potęguje się pokusa chodzenia na skróty. Tym większą wartość ma książka, która przypomina o publicznych zobowiązaniach zawodu, do których wypełnienia gorset etyczny jest niezbędny.

 Wstecz
Copyright Difin Spółka Akcyjna | Design: Edit | Wykonanie: Net-Line