Spis treści:
Wykaz skrótów
Wstęp
Rozdział 1. Polityka edukacyjna Unii Europejskiej w sektorze szkolnictwa wyższego
1.1. Etapy budowania współpracy europejskiej w zakresie polityki edukacyjnej
1.2. Charakterystyka procesu bolońskiego z perspektywy tworzenia Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego
1.3. Próba oceny procesu bolońskiego
1.4. Instrumenty służące zwiększaniu konkurencyjności ośrodków akademickich na arenie międzynarodowej
1.5. Proces boloński a wyzwania gospodarki opartej na wiedzy
Rozdział 2. Wiedza i innowacyjność jako wiodące determinanty sukcesu
2.1. Znaczenie wiedzy jako nowego czynnika wzrostu gospodarczego
2.1.1. Budowanie podstaw społeczeństwa wiedzy
2.1.2. Charakterystyka gospodarki opartej na wiedzy
2.2. Strategia Lizbońska jako wyraz orientacji Unii Europejskiej ku tworzeniu wiedzy, kreowaniu innowacyjności oraz generowaniu wzrostu gospodarczego
2.3. Zagadnienia innowacyjności w kontekście tworzenia polityki innowacyjnej Unii Europejskiej
2.3.1. Istota narodowych systemów innowacji (NSI) i modele ich realizacji
2.3.2. Kształtowanie polityki innowacyjnej na szczeblu regionalnym
Rozdział 3. Kreowanie społeczno-ekonomicznego potencjału rozwojowego regionu
3.1. Charakterystyka regionów jako kluczowych podmiotów polityki regionalnej
3.1.1. Zdefiniowanie pojęcia „region” w różnych dyscyplinach naukowych
3.1.2. Nomenklatura NUTS jako europejski system statystycznej klasyfikacji regionów
3.1.3. Koncepcje teoretyczne wyjaśniające przyczyny występowania zróżnicowań regionalnych
3.1.4. Miejsce regionu uczącego się w budowaniu gospodarki opartej na wiedzy
3.1.5. Pozycja Krakowa – regionalnego ideopolis w procesie tworzenia regionu wiedzy
3.2. Znaczenie regionalnego systemu innowacji (RSI) w procesie zwiększania konkurencyjności regionu
3.3. Funkcjonowanie RSI w różnych typach regionów i ich rola w kreowaniu innowacyjności
3.4. Charakterystyka regionalnej strategii innowacji na przykładzie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Małopolskiego 2005–2013 (wybrane aspekty)
Rozdział 4. Miejsce uniwersytetu w kreowaniu procesów kształcenia w regionie
4.1. Rola ośrodka akademickiego w gospodarce opartej na wiedzy
4.2. Budowanie konsorcjów edukacyjnych jako wyraz współpracy pomiędzy ośrodkami uniwersyteckimi
4.3. Nowe wyzwania stojące przed uniwersytetami w XXI wieku
4.3.1. Zarządzanie relacjami na rynku usług edukacyjnych
4.3.2. Budowanie struktury kompetencji wśród studentów i absolwentów
4.3.3. Uniwersytet przedsiębiorczy jako odpowiedź na nowy paradygmat nauczania w kierunku edukacji przedsiębiorczej
4.4. Rola instytucji edukacyjnych w tworzeniu potencjału regionów uczących się
Rozdział 5. Mechanizmy transferu wiedzy pomiędzy światem nauki a gospodarką
5.1. Czynniki determinujące proces transferu wiedzy i technologii
5.2. Ośrodek uniwersytecki jako katalizator rozwoju ekonomicznego regionu
5.3. Stymulowanie zachowań przedsiębiorczych przy wykorzystaniu uniwersyteckich firm typu spin-off
5.4. Ograniczanie ryzyka prowadzenia działalności w obrębie funkcjonowania inkubatorów przedsiębiorczości
Podsumowanie
Bibliografia
Spis rysunków
Spis tabel
Dokąd zmierza „uniwersytet”?
Polskie szkolnictwo wyższej jest w przededniu gruntownych przeobrażeń. Środowisko akademickie bardzo się ich obawia. Czy nowe będzie lepsze? Czy wymuszone przez dyrektywy unijne reformy spowodują wzrost skuteczności badawczej i edukacyjnej oraz innowacyjności?
Anna Marszałek za pomocą wiedzy o funkcjonowaniu wyższych uczelni (głównie w Niemczech), rozpoznań i diagnoz o polskiej rzeczywistości uczelnianej, a także tabel, przedstawiła jeden z możliwych modeli funkcjonowania uniwersytetu w XXI stuleciu. Mimo że niektórym będzie trudno się z tym pogodzić, to traci/straci on rolę polegającą tylko na gromadzeniu wiedzy i kształceniu elit. Z instytucji dla wybranych zmienia siew instytucję uczestniczącą w kulturze masowej, istniejącą dla wszystkich i dla każdego. Celem jest budowanie społeczeństwa opartego na wiedzy. Ponadto chodzi o to, aby system szkolnictwa wyższego powiązany był z szeroko pojętym przemysłem i rynkiem pracy. To ma umożliwić w niedalekiej przyszłości ekonomiczne uniezależnienie się uczelni od budżetu państwa.
Zrozumiałe, że szkolnictwo wyższe, zwłaszcza pod względem programów badawczych i edukacyjnych, musi być elastyczne i wciąż kreatywne. Wyzwalanie przedsiębiorczości jest hasłem, a zarazem ideą, która ma organizować szkolnictwo wyższe(najlepiej od zaraz). Określenie „uniwersytet przedsiębiorczy” w największym skrócie objaśnia sens omawianego przez Annę Marszałek modelu. Ale, jak się okazuje w toku jej rozważeń, ma on szansę urzeczywistniać się wyłącznie w regionie gospodarczo rozwiniętym. Co więc z uniwersytetami osadzonymi na obszarach biedniejszych, w których :kapitał rozwojowy” od dziesiątków lat jest mniejszy i wymaga czasu na pomnożenie i wzmocnienie się?
Na razie godne wyeksponowania są spostrzeżenia o modelowości Małopolski i Krakowa, pozwalając wymienić warunki, jakie powinien spełniać region, aby uniwersytet funkcjonował w nim nowocześnie. Anna Marszałek podaje: „ bardzo silnie poczucie własnej tożsamości regionalnej, w wysokim stopniu rozwinięta baza naukowa wraz z powstającymi w coraz większej liczbie centrami transferu technologii i działającymi w ich pobliżu przedsiębiorstwami innowacyjnymi”. Nie mniejsze znaczenie ma sprawna administracja lokalna i obywatelsko nastawione społeczeństwo. Uniwersytet, jak nigdy wcześniej, musi być wszechstronnie wprzęgnięty w życie zbiorowe na różnych jego płaszczyznach.
Anna Marszałek dostrzega, że ośrodki akademickie utraciły „monopol na tworzenie wiedzy”, stąd potrzeba współpracy z innymi jednostkami badawczo – rozwojowymi. Choć nie można tym stwierdzeniom odmówić racjonalności, to przebija z nich jednak ryzykowne przekonanie, że w Polsce poza sferą szkolnictwa wyższego , poza kręgami uniwersyteckimi zaistnieją odpowiedzialne i merytorycznie przygotowanie ośrodki gromadzenia i zgłębiania wiedzy.
Zmiany są nieuniknione. Jesteśmy poza możliwością wyboru? W jednym z wniosków autorka twierdzi :”Zglobalizowany świat, w jakim obecnie żyjemy, narzuca pewne modele funkcjonowania, którym z konieczności muszę podporządkować się instytucje, w tym także ośrodki akademickie”. Stawianie pytań o podmiotowość nauki i uczelni, bezinteresowność i wolność badań, poszukiwanie prawdy w nowoczesnym/ „ponowoczesnym” świecie staje się z dnia na dzień coraz bardziej anachroniczne. Chciałbym w to wierzyć.
„Forum akademickie”, nr 2, luty 2011, Zbigniew Chojnowski
Prezentowana publikacja poświęcona jest wpływowi instytucji szkolnictwa wyższego na zwiększanie potencjału rozwojowego regionów, w których są zlokalizowane.
Autorka rozpoczyna rozważania od charakterystyki polityki edukacyjnej Unii Europejskiej oraz analizy wiedzy i innowacyjności jako determinantów sukcesu. Następnie omawia proces kreowania społeczno-ekonomicznego potencjału rozwojowego regionu poprzez m.in. uwypuklenie znaczenia regionalnych strategii innowacji. Miejsce uniwersytetu w kreowaniu procesów kształcenia w regionie przedstawione jest za pomocą opisu konsorcjów edukacyjnych oraz zarysu nowych wyzwań stojących przed uniwersytetami XXI wieku. Książka kończy się prezentacją mechanizmów transferu wiedzy pomiędzy światem nauki a gospodarką, w tym m.in. uniwersyteckich firm typu spin-off oraz inkubatorów przedsiębiorczości.
DO KOSZYKA
wstecz